مریم صابریmaryamsaberi

بندرانزلی پرتراکم‌ترین شهر گیلان و پرباران‌ترین شهر کشور که تنها منطقه آزاد شمال کشور را هم در دل خود جا داده، هفته گذشته شاهد بازگشایی تالار بورس کالا در کاسپین بود. انزلی به دلیل داشتن بندر، از دیرباز محل گذر کشتی‌های کشورهای حاشیه دریای خزر و ارتباط با بازرگانان و تجار کشورهای خارجی بوده است.

حالا ۱۸ سال بعد از تعیین منطقه ویژه اقتصادی و ۱۰ سال بعد از تبدیل شدن به منطقه آزاد، نخستین دفتر نمایندگی تالار بورس کالای کشور با هدف تثبیت و شفافیت مبادلات تجاری نیز با حضور محمدعلی نجفی استاندار گیلان، حسین پناهیان مدیرعامل تالار بورس کالای ایران و رضا مسرور مدیرعامل منطقه آزاد انزلی در روزهای پایانی مرداد ماه افتتاح شد.

گوگرد در تالار شیشه‌ای

در تالار نمایندگی کارگزاران بورس کالا در منطقه آزاد انزلی، معاملات کلیه کالاهای پذیرفته شده در بورس کالای ایران صورت می‌پذیرد و این تالار آماده ارایه خدمات به تجار، بازرگانان و سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی است. در واقع قرار است که ضمن کمک به امکان جذب سرمایه‌گذاری خارجی، در راستای رونق فضای کسب‌وکار اقتصادی در منطقه آزاد انزلی فعالیت کند.

در نخستین معامله صورت گرفته در تالار اختصاصی بورس کالای منطقه آزاد انزلی، ۲۰ تن گوگرد تولیدی پالایشگاه تهران معامله و یک هزار و ۵۰۰ تن پلی‌اتیلن و چهار هزار و ۷۴۷ تن پلی‌پروپیلن مربوط به شرکت پتروشیمی مارون عرضه شد.

 

رویای تبدیل شدن به مرکز داد و ستد حاشیه خزر و خاورمیانه

در مراسم بازگشایی این تالار «رضا مسرور» مدیرعامل منطقه آزاد انزلی از اندیشه خود برای انزلی صحبت کرد. او گفت می‌خواهد منطقه آزاد انزلی به مرکز دادوستد با کشورهای CIS (کشورهای مستقل همسود در حاشیه دریای خزر) و خاورمیانه تبدیل شود. مسرور می‌خواهد از کنار هم قرار دادن سه پازل به این مهم دست پیدا کند. پازل اول مدیرعامل منطقه آزاد انزلی، کامل کردن زیرساخت‌های بندری و ریلی انزلی و پازل دوم او اجرایی کردن کریدور شمال و جنوب از انزلی است. او هدف این کار را گذراندن کالا از مسیر چین -اکتاوا- انزلی عنوان کرد. در واقع مسرور که تجربه سال‌ها مدیریت در منطقه آزاد جزیره کیش را به همراه دارد، به واردات گسترده کشور از چین نظر دارد که در سال گذشته ارزش آن ۶ میلیارد دلار بوده است. مدیرعامل منطقه آزاد انزلی در این مراسم اعلام کرد: اگر بخشی از این واردات از مسیر مورد اشاره عبور کند باعث اشتغال‌زایی وسیعی در منطقه خواهد شد. مسرور همچنین از ارائه گزارش کار برای رییس جمهور، رییس مجلس شورای اسلامی، رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام و معاون اول رییس جمهور با هدف تبیین و تشریح مزایای ناشی از فعال سازی این کریدورها خبر داد.

ایجاد بورس کالا بخش سوم پازل اندیشه مسرور بود که در همین روز محقق شد. مدیرعامل منطقه آزاد انزلی گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد بهترین محل برای بورس کالا انزلی است. او با یک مصداق، منظور خود را توضیح می‌دهد: نیاز سالانه ایران به آهن ۲۰ میلیون تن است.

۵۰ درصد این مقدار واردات و مابقی آن تولید داخلی است. اکنون ۳۰ درصد واردات از طریق انزلی صورت می‌گیرد. نکته خاص در آنجا مطرح می‌شود که می‌گوید: اگر بتوانیم با برنامه‌ریزی، اطلاع‌رسانی و ایجاد حلقه‌، داد و ستد این کالاها را در انزلی انجام دهیم، شاهد افزایش سرمایه‌گذاری در کشور هم خواهیم بود.

azadanzali

موقعیت راهبردی انزلی

حسین پناهیان مدیرعامل بورس کالای ایران هم دیگر سخنران این برنامه بود که انزلی را دارای موقعیتی راهبردی در توسعه مبادلات تجاری با کشورهای حاشیه دریای خزر و قفقاز عنوان کرد.

پناهیان با اشاره به سابقه ده ساله بورس کالای ایران گفت: در سه حوزه عرضه و مبادله محصولات صنعتی- معدنی، فراورده‌های نفتی- پتروشیمی و محصولات کشاورزی، کالا را به صورت فیزیکی معامله می‌کنند. او داد و ستد انجام گرفته در این سه حوزه را در سال گذشته ۲۵ میلیون تن کالا با ارزش ریالی ۶۴ هزار میلیارد تومان اعلام کرد.

در عرصه اقتصادی معمولا کشورهایی که در کالایی دارای مزیت نسبی هستند، نقش اول تحولات آن را بازی می‌کنند؛ اما مدیرعامل بورس کالای ایران یکی از مشکلات کشور را در این می‌داند که در تعیین قیمت کالاهایی که در تولید آن دارای مزیت نسبی هستیم نقشی نداریم؛ این کالاها در جای دیگری کشف قیمت می‌شود. کمک به کشف قیمت کالاهایی که در آن مزیت نسبی داریم مهم‌ترین چیزی است که در مناطق آزاد پیگیری می‌شود.

شاهد مثال او این بود: در تولید قیر تقریبا تولید کننده انحصاری هستیم؛ اما قبل از تاسیس تالار بورس کالا در جزیره کیش، قیمت‌های قیر ایران در پاکت‌های در بسته و به دور از منافع جامعه تعیین می‌شد؛ اما از دو سال قبل که قیر صادراتی ایران در بورس کالای کیش مورد معامله قرار گرفت، قیمت قیر صادراتی ایران در بازارهای جهانی و نشریه‌های معتبر یک قیمت مرجع شد.

پناهیان در بخش دیگری از سخنان خود گفت: بخش عمده‌ای از صحنه تجارت کشور به واردات مربوط است که از حدود ۹ ماه پیش در مجلس به دنبال تصویب مصوبه‌ای در خصوص عرضه اولیه و کشف قیمت یکسری از کالاهای وارداتی در بورس هستیم. لایحه‌ای که به گفته او با استقبال نمایندگان مجلس روبه‌رو شده و فعالان بورس را امیدوار کرده است. مدیرعامل بورس کالای ایران اظهار امیدواری کرد که این مصوبه به زودی اجرایی می‌شود تا یکی دیگر از نقش‌های مثبت بورس کالا در صحنه اقتصاد را شاهد باشیم.

 

تامین مالی تولیدکنندگان از اهداف مهم بورس کالا

پناهیان یکی از دغدغه‌های بزرگ فعلی در بخش تولید را تامین سرمایه در گردش عنوان کرد. این در حالی است تامین مالی از طریق سیستم بانکی دشواری‌های زیادی را به همراه دارد و راه راحتی برای تولیدکنندگان به نظر نمی‌رسد.

تاثیرگذاری بورس آنجا خودش را نشان می‌دهد که پناهیان می‌گوید: در سال گذشته بالغ بر ۲۰ هزار میلیارد تومان برای تولیدکنندگان تامین سرمایه در گردش صورت گرفت.

توسعه ابزارهای تولید یکی دیگر از مزیت‌هایی است که بورس کالا می‌تواند برای تولیدکنندگان ایجاد کند. راه‌اندازی «ابزار سلف موازی استاندارد» یکی از ابزارهای مورد اشاره مدیرعامل بورس کالا بود. وی به راه‌اندازی قرارداد سلف موازی استاندارد سنگ‌آهن اشاره کرد و گفت: در راستای توسعه ابزارهای مالی، به تازگی معاملات سلف موازی استاندارد سنگ‌آهن برای شرکت گل‌گهر راه‌اندازی شد که این قرارداد تنها ظرف چند روز بالغ بر ۱۰۰ میلیارد تومان برای این شرکت تامین مالی کرد و این شرکت یک سال بعد کالای خود را تحویل می‌دهد.

یکی از برنامه‌های اصلی در سال جاری، توسعه منطقه‌ای بورس کالاست. به‌طوری‌که در اردیبهشت امسال تالار مشهد برای معاملات آتی زیره سبز و حالا نیز تالار اختصاصی بورس کالا در منطقه آزاد انزلی راه‌اندازی شد. پناهیان در خصوص برنامه‌های آتی بورس کالا در راستای توسعه ابزارهای نوین مالی گفت: راه‌اندازی قرارداد آتی زعفران تا یک ماه آینده و قرارداد اختیار معامله تا پایان سال جاری از برنامه‌های آینده بورس کالا است.

حسین پناهیان همچنین اشاره‌ای به مزیت‌های ایجاد بورس کالای کشاورزی داشت. وی گفت: بررسی‌ها نشان داده آن کشورهایی که بورس کالایی پیشرفته در بخش کشاورزی داشته‌اند، منجر به کاهش فقر بیشتری در بخش کشاورزی شده است. عمدتا وقتی کشاورزی ساختار سنتی دارد دلالان منافع زیادی را می‌برند اما وقتی بورس‌های کالایی وجود داشته باشند، کشاورزی به سوی توسعه حرکت می‌کند.

وی در پایان با بیان این‌که اگر بورس کالا اکنون به جایگاه کنونی در اقتصاد ملی رسیده به دلیل زحمات مسوولان وقت در سال ۸۲ است، گفت: وقتی قرار بود بورس فلزات در سال ۸۲ راه‌اندازی شود، افراد زیادی که با شفافیت معاملات بورس، منافع خود را در خطر می‌دیدند در مقابل ایجاد این بورس مقاومت می‌کردند اما حمایت دکتر جهانگیری معاون اول رییس جمهور باعث شکل‌گیری و رونق بورس فلزات شد.

 

منطقه آزاد انزلی الگوی مناطق آزاد

محمدعلی نجفی استاندار گیلان وضعیت فعلی منطقه آزاد انزلی را نسبت به گذشته بهتر دانست. نجفی که خود جزو طراحان اصلی بحث منطقه ویژه انزلی در سال ۱۳۷۲ بود، گفت: در سال‌های گذشته اگرچه حرکت گاهی کند و یا متوقف بوده است اما اکنون در حال کسب توفیقات خوبی است.

استاندار گیلان با تاکید بر این‌که قصد تعریف از منطقه آزاد انزلی را ندارد بیان نمود در دیداری که با اکبر ترکان، مشاور رییس‌جمهور و دبیر شورای هماهنگی مناطق آزاد داشته، این مقام از عملکرد مدیریت فعلی منطقه آزاد بندرانزلی بسیار راضی بوده و درصدد است که از الگوی این منطقه برای سایر مناطق آزاد بهره ببرد.

با توجه به نقش ویژه سازمان بنادر و دریانوردی و گمرک در منطقه آزاد انزلی نجفی همکاری این نهادها را لازم دانست و گفت: بحث توسعه همه‌جانبه گیلان با جدیت دنبال می‌شود.

او توضیح داد باید از فرصت‌های دریای خزر مثل ارتباط با کشورهای CIS ، داشتن ساحل‌های طولانی و فرهنگ و تمدن ریشه‌دار گیلان استفاده کرد. البته در این بین به دنبال امکاناتی مثل تکمیل آزادراه رشت- قزوین و پیگیری راه‌آهن قزوین- رشت- انزلی‌- آستارا هستیم.

آن‌چه از میان سخنان و گفت‌و‌گو‌های فعالین اقتصادی و صنعتی حاضر در این مراسم به دست می‌آمد، شکل گرفتن امیدهای تازه‌ای با افتتاح تالار بورس کالا در منطقه آزاد انزلی است. منطقه‌ای که با معافیت‌های مالیاتی و ایجاد امنیت سرمایه و دارایی می‌خواهد مرکزی برای تحقق آرزوی ایجاد اشتغال پایدار،رونق صنعت و تولید و بهبود کسب و کار در استان گیلان باشد.