فاطمه صابری

گیلان بعد از تهران صاحب بیشترین تعداد نشریه است. اگر جمعیت حدود ۱۲ میلیونی پایتخت را به خاطر بیاوریم گیلان به خودی خود در جایگاه نخست قرار می‌گیرد. مراسم آغاز به کار سرپرستی روزنامه فرهیختگان در چنین شرایطی عصر روز ۲۹ خردادماه در رشت برگزار شد تا طبق هدف ترسیم شده، علاوه بر کمک به جایگاه کمی گیلان، یاری‌رسان ارتقای سطح کیفی مطبوعات استان هم باشد.

فرشاد نوروزپور سرپرست جوان فرهیختگان در گیلان هم در سخنان خود بر این هدف تاکید کرد تا سخنرانان بعدی مراسم از او و دیگر خبرنگاران «فرهیختگان گیلان» درخواست کنند که نه در مسیر باد و سیاست زدگی، که در راه توسعه گیلان و ایران قلم بزنند و قدم بردارند.

در مراسم آغاز به کار سرپرستی روزنامه فرهیختگان گیلان که در سالن همایش‌های دانشگاه سما واحد رشت برگزار شد جمع زیادی از چهره‌های فرهنگی و اجرایی حضور داشتند. از جهانبخش خانجانی سخنگوی وزارت کشور در دولت اصلاحات تا فیروز فاضلی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان  و علی‌اکبر پُر‌اوزان مدیرکل سیاسی و انتخابات استانداری گیلان و همچنین تعدادی از نمایندگان سابق مجلس و جمعی از فعالین فرهنگی و سیاسی گیلان.

در ابتدای مراسم بعد از معرفی شماره اول روزنامه فرهیختگان ویژه گیلان از سوی محدثه نیکراه، گوینده رادیو گیلان و مجری این مراسم، فرشاد نوروزپور سرپرست این نشریه در استان، ضمن خوش‌آمدگویی به حاضران توضیحاتی درباره روزنامه فرهیختگان از ابتدای انتشار و دوران اوج و سپس برخوردهای سیاسی در دوران ۸ ساله دولت احمدی‌نژاد با این نشریه ارایه داد. این روزنامه‌نگار گیلانی تغییرات ایجاد شده در روزنامه فرهیختگان بعد از انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته را مثبت ارزیابی کرد و حضور یک روزنامه‌نگار به عنوان مدیرمسوول این روزنامه را شاهد مثال خود گرفت و گفت احسان مازندرانی از معدود مدیران مسوولی است که سابقه روزنامه‌نگاری داشته است. مزیتی که به گفته او باعث روند رو به رشد کیفی و کمی روزنامه فرهیختگان از سال گذشته به این‌سو شده است.

سرپرست فرهیختگان گیلان از تلاش جمعی از روزنامه‌نگاران استان که سابقه فعالیت در رسانه‌های کشوری هم دارند، برای انتشار نشریه‌یی حرفه‌یی، با نگاه به جغرافیای گیلان خبر داد و تاکید کرد: تلاش خبرنگاران فرهیختگان بر این اصل استوار است که تمام رویدادهای گیلان را با تحلیل درست بدون توجه به بده بستان‌های سیاسی منتشر کنند.

نوروزپور در ادامه اظهار امیدواری کرد تا روزنامه فرهیختگان مانند بسیاری از نشریات «روزی‌نامه» نباشد و به معنای واقعی روزنامه باشد تا بدین‌ صورت موجبات آشتی اهالی فرهیخته گیلان با مطبوعات را فراهم کند.

سرپرست فرهیختگان در استان در همین راستا اعلام کرد که دست خود را برای یاری‌گرفتن از هم‌صنفان و اهالی مطبوعات گیلان دراز می‌کند تا در کنار هم حق مطبوعات استان که به گفته او بیش ازآنچه می‌بینیم است، ادا شود.

 روایت غصب دانشگاه آزاد و روزنامه فرهیختگان

احسان مازندرانی مدیرمسوول روزنامه فرهیختگان و مشاور مطبوعاتی دفتر هیات امنای دانشگاه آزاد اسلامی نفر بعدی بود که پشت میز خطابه قرار گرفت.

مازندرانی در ابتدای صحبت‌هایش شماره اول روزنامه فرهیختگان ویژه گیلان را حرفه‌یی خواند و گفت کمتر سرپرستی در استان‌های کشور وجود دارد که برای ویژه‌نامه‌های استانی خود مانند ویژه گیلان، اقدام به کار تولیدی صرف کرده باشند. او درعین‌حال گفت که تعجب ابتدایی‌اش از این مساله دیری نپایید چون بسیاری از خبرنگاران برجسته کشور، گیلانی‌اند و نشریات گیلان هم دارای سابقه زیاد در کشور هستند.

او با ذکر این نکته که کار مطبوعاتی‌اش را از زادگاهش شیراز آغاز کرده، گفت فعالیت مطبوعاتی محلی بسیار واجد اهمیت است در حالی‌‌که در ایران نسبت به این مقوله غفلت شده است و در گذشته افرادی که تمایل به فعالیت حرفه‌یی و تبدیل به برند شدن را در برنامه خود داشتند در تهران حضور پیدا می‌کردند که طبیعتا این حضور برای همه موفقیت‌آمیز نبود.

مدیرمسوول روزنامه فرهیختگان با ذکر این نکته که سیاست دولت تدبیر و امید و معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد، توجه به رسانه‌های محلی است ابراز امیدواری کرد که این مساله باعث ارتقای وضعیت نیروهای کارآمد مطبوعاتی خواهد شد.

مازندرانی به دانشکده‌های متعدد در کشور در زمینه ارتباطات هم اشاره کرد و گفت علی‌رغم این مساله، در رسانه‌های ایران در زمینه خبرنگاران تخصصی با مشکلاتی مواجه هستیم و نمی‌توانیم به‌وقت نیاز، خبرنگار و روزنامه‌نگاران متخصص در هر حوزه را بیابیم و حالا این امیدواری وجود دارد که ضعف نیروی انسانی متخصص با آغاز به کار سرپرستی‌های حرفه‌یی برطرف شود.

او با اشاره به جمله‌یی از آیت‌الله هاشمی رفسنجانی، رییس هیات امنای دانشگاه آزاد که گفته بود «دانشگاه آزاد در دولت قبلی ۱۸ ماه غصب شده بود» به ذکر جزییاتی از این موضوع پرداخت و گفت: در دولت قبلی تصمیمات غیرکارشناسی، بزرگ‌ترین نهاد آموزشی جمهوری اسلامی را با چالش‌های زیادی مواجه کرد.

عدم توان پرداخت حقوق پرسنل در بعضی واحدها، کسری بودجه ۲۵۰۰ میلیارد تومانی و ۳۵۰۰ میلیارد تومان بدهی سررسید شده برای دانشگاه آزاد از جمله موارد مورد اشاره مازندرانی در دوران مدیریت فرهاد دانشجو بر ریاست دانشگاه آزاد بود. او ابراز امیدواری کرد که برنامه‌های آقای میرزاده رییس دانشگاه آزاد منجر به موفقیت بیشتر دانشگاه شود.

 توجه به مفهوم توسعه و منافع ملی

جهانبخش خانجانی سخنگوی وزارت کشور در دولت اصلاحات سخنران بعدی این جمع بود.

خانجانی با ابراز خشنودی از فضای ایجادشده در جامعه، برای ابراز و بیان نظر گفت: خوشحال است که بعد از چند سال در سرزمین مادری‌اش برای سخنرانی حضور پیدا کرده است.

این فعال سیاسی تاکید کرد که رسانه‌ها تاثیر زیادی بر جامعه دارد، چون پل ارتباطی بین مردم و حکومت هستند و مردم از مجرای رسانه‌ها می‌توانند به نقد حاکمیت و حکومت بپردازند.

به گفته او رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران به‌خودی خود واجد قدرت نیستند اما به‌ واسطه تاثیری که روی ذهن افکار عمومی می‌گذارند واجد قدرتی موثر می‌شوند. بر اساس اظهارات خانجانی رسانه‌ها این توانایی را دارند که جامعه را یا همراه یا ناقد و یا علیه حکومت کنند. خانجانی توضیح داد: بر این باور است که اگر رسانه‌ها بتوانند به عنوان یک قدرت ناقد و نقدکننده منصف، در خدمت جامعه و حکومت قرار بگیرند فاصله بین حکومت و مردم کاهش پیدا می‌کند.

سخنگوی وزارت کشور در دولت محمد خاتمی همچنین گفت که رسانه‌ها می‌توانند در پیدایش تفکر نوین، به‌جای پدیده توده‌وار موثر باشند. مصداق او رفتارهای جاری در عرصه سیاسی و اجتماعی ایران از ۹ سال قبل بود: در سال‌های گذشته برتری اندیشه توده‌یی، لمپنیسم و رفتارهای بی‌قاعده را شاهد بودیم که متاسفانه بعضا رسانه‌ها هم در چنبره این رفتار اسیر شده بودند. خانجانی با انتقاد از افرادی که به محدودسازی رسانه‌ها باور دارند، گفت: امروز این تفکر که شما بتوانید برای رسانه‌ها محدوده‌سازی کنید منحط و عقب مانده است و در واقع اگر کسی درصدد باشد که جامعه‌اش دچار انحراف نشود این هدف با محدود سازی به دست نمی‌آید بلکه با اقناع و ارضای فهم اجتماعی مردم می‌توان محدوده‌ها را غنی کرد.

عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران با ذکر این نکته که رسانه‌ها پیش شرط نوگرایی و رشد برای توسعه ملی هستند، ادامه داد: اگر می‌خواهیم جامعه‌یی نو و فهیم داشته باشیم باید زمینه را برای رسانه‌ها فراهم کنیم و وقتی شرایط مناسب برای رسانه‌ها فراهم باشد می‌توانند جامعه را به سمت نوگرایی مثبت هدایت کنند. خانجانی در ادامه سخنانش بر اهمیت فعالیت رسانه‌های آزاد تاکید کرد و بیان داشت: رسانه‌ها حامل پیدایش رهبران جدید در جامعه هستند و امروز فرهیخته‌ترین عناصر یک جامعه کسانی هستند که در رسانه‌ها رشد پیدا کرده‌اند. به زعم خانجانی، نشریات ایفاگر نقش وجدان عمومی جامعه هستند. او با این پیش فرض به این تحلیل می‌رسد: مثلا اگر اجازه داده شود که روزنامه فرهیختگان و ده‌ها روزنامه وزینی که در گیلان مجال انتشار پیدا کرده یا پیدا می‌کنند در چارچوب نظام برای توسعه، ابزار گفت‌وگو را نهادینه کرده و وجدان عمومی جامعه را بیدار کنند، دیگر مهم نخواهد بود که نشریات وابسته به کدام جریان فکری مانند اصلاح طلب، اصولگرا یا اعتدالگرا باشند.

به گفته او به کمک این شرایط ایده‌آل، وجدان عمومی جامعه هم بیدار می‌شود و مدیران نمی‌توانند دست به هر کاری بزنند: «در دوره‌یی که بی‌برنامگی در جامعه حاکم شد و درون آن اختلافات و سرقت‌های فکری، فرهنگی و سیاسی رخ داد، ایامی بود که رسانه‌ها مجال پیام‌رسانی و شکل‌دهی جامعه را پیدا نکردند.»

چه کسانی نمی‌خواهند وجدان عمومی جامعه بیدار باشد؟ خانجانی در پاسخ به سوال مطروحه خویش می‌گوید: کسانی که از حق‌گویی و حق‌طلبی دوری می‌کنند.

او به ایام حضورش در وزارت ارشاد در دولت تدبیر و امید اشاره کرد و گفت دوران مدیریتش در این وزارتخانه از آن رو کوتاه شد که هجمه‌های زیادی از سوی مخالفان افراطی و تریبو‌ن‌های وابسته به آنان صورت گرفت.

این هجمه‌ها باعث شده بود تا خانجانی به گفته خود این سوال را مطرح کند: چرا جریان شما از بیان گفت‌وگو، دیالوگ و مطرح کردن اندیشه با حفظ مرزها، حریم‌ها، حفظ اصول و ارزش‌ها و همچنین خط قرمزها در رسانه خوف دارد؟ چرا حتی خط سبزها را هم تحمل نمی‌کنید، چه برسد به خط قرمز! او پاسخ و در واقع تبعات چنین تفکری را در جامعه یک سویه و رشد تفکر یک سونگر اعلام کرد.

خانجانی توضیح داد: رابطه رسانه و سیاست یک رابطه یک‌سویه نیست بلکه رابطه‌یی دو جهتی است. رابطه‌یی که مانند یک شاخص، دردهای جامعه را به حکومت منتقل می‌کند و یک هم پوشانی، هماهنگی و هم آوایی برای رفع مشکلات به وجود می‌آورد.

اگر رسانه‌های ما آزاد باشند چه اتفاقی روی می‌دهد؟ خانجانی می‌گوید: از خطای مدیران کاسته می‌شود و اگر رسانه‌یی مجال پرسش‌گری و پاسخ‌خواهی داشته باشد آنگاه هر کس به خود اجازه نخواهد داد به راحتی قوانین را زیر پا بگذارد.

سخنگوی اسبق وزارت کشور با ابراز تاسف از بعضی برخوردهای سلبی تاکید کرد: در حالی که مرزهای جغرافیایی درنوردیده شده‌اند جای تعجب دارد که عده‌یی تلاش می‌کنند با عملیات راپِل و امثالهم برای جمع‌آوری دیش‌ها بر بام خانه‌ها پای بگذارند.

او ادامه داد: تاثیرات رسانه‌ها آن‌قدر آشکار است که در حال حاضر دوستان اصولگرا و سنتی در گیلان، سایت‌های متعددی برای اطلاع‌رسانی ایجاد کرده‌اند. یعنی آنها هم به این نتیجه رسیده‌اند که می‌توانند با ابزار رسانه تاثیرگذار باشند. پس اگر می‌خواهیم جامعه‌یی فرهیخته داشته باشیم که به سمت دموکراسی برود باید ابزار رسانه را محترم بشماریم.

او خطاب به مدیر مسوول و همینطور سرپرست روزنامه فرهیختگان، توجه به مفهوم توسعه و منافع ملی را مهم ارزیابی کرد و گفت: تعدادی از اندیشمندان، راه توسعه سیاسی را از مسیر توسعه اقتصادی می‌دانند و یا برعکس که به نظر من صرفا اختلاف نظر علمی است؛ یعنی ممکن است دولت محمد خاتمی پیش شرط توسعه را سیاسی بداند و دولت حسن روحانی اقتصادی و دولت دیگر هر دو را با هم مدنظر داشته باشد.

عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران ادامه داد: تا زمانی که ما در ایران فهم مناسبی از توسعه، جامعه مدنی، رشد و سوادآموزی نداشته باشیم در مواجهه با مخالفانمان مشت و چماق را به کار می‌گیریم؛ یعنی در حالی‌ که از یک سو از تکفیری‌ها بیزاری می‌جوییم اما از سوی دیگر روش تکفیری‌ها را به کار می‌گیریم.

او از مخالفان درخواست کرد اجازه دهند جامعه اسلامی ایران با ابزار تفکر به رشد، بالندگی و توسعه دست پیدا کند. خانجانی به روزنامه فرهیختگان توصیه کرد: اگر بتوانید نظرات سیاستمداران را نسبت به توسعه سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بگیرید و منتشر کنید، آن وقت می‌بینید بعد از مدتی هر مدیری که بخواهد استاندار، فرماندار و بخشدار ‌شود ناخودآگاه شاخصه‌ها و ارزیابی‌هایی برای توسعه ارائه خواهد کرد. او با انتقاد از تفکری که مانع نقد مدیران خطاکار است ادامه داد: مدیران باید نقد شوند و نباید جلوی حرف زدنشان گرفته شود. اما وقتی مدیری از سوی رسانه‌های مختلف نقد می‌شود باید به او هم اجازه داد تا در رسانه‌ها از عملکرد خود دفاع کند.

این فعال سیاسی با ذکر این نکته که هر حاکمی باید منافع ملی مردم و کشور خود را بشناسد و نباید منافع ملی را پای تمنیات فردی قربانی کند، ادامه داد: وقتی رهبر معظم انقلاب رویه دولت را در مذاکرات هسته‌یی تایید می‌کند اما عده‌یی برخلاف منافع ملی شروع به تخریب تیم مذاکره کننده می‌کنند جای سوال دارد، آن‌هم از سوی افرادی که داعیه‌دار دفاع از انقلاب و نظام هستند، اما عملا منافع ملی و نظام را زیر سوال می‌برند.

او بار دیگر تاکید کرد اگر روزنامه فرهیختگان بتواند مفاهیم توسعه سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را برای مخاطبان و مسوولان تبیین کند، می‌توان امیدوار بود که گامی به سوی داشتن یک جامعه فرهیخته برداشته شده است.

خانجانی در پایان این سخنرانی که با استقبال حاضرین مواجه شد، استان گیلان را از نظر فرهنگی و سطح سواد در رتبه‌های بالا معرفی کرد و اظهار امیدواری کرد که این استان همچنان در این مسیر به حرکت ادامه دهد.

 بعضی نقد‌ها دلسوزانه نیست

احمد رمضان‌پور نماینده ادوار رشت در مجلس، سخنران پایانی این مراسم بود. او هم نقش رسانه‌ها را در پیشرفت جامعه مهم ارزیابی کرد و گفت: نقش رسانه‌ها در افزایش مشارکت مردم بسیار مهم است؛ چون اگر بخواهیم مشروعیت یک نظام بالا برود، باید اعتماد سازی کرد. رمضان‌پور با انتقاد از رویه در پیش گرفته شده برای تخریب، از سوی برخی رسانه‌ها و اشخاص در مقابله با دولت اضافه کرد: این رویه نشان می‌دهد که نقد دولت و قدرت از سر دلسوزی نیست چون همین افراد تا ۸ سال پیش حمایت از دولت را مساوی اطاعت از خداوند می‌دانستند حالا چگونه است که امروز برای همان جایگاه، احترامی حتی به اندازه لباس روحانیت قایل نیستند و بلکه او را با القابی مانند انگلیسی خطاب می‌کنند؟

رییس شورای ائتلاف اصلاح طلبان گیلان اضافه کرد: قانون اساسی ایران دارای اصول پویایی است و اعتقاد قلبی من این است که قانون ما بهترین در دنیاست به شرطی که از آن قرائت شخصی، باندی و گروهی نشود. او در همین ارتباط به اصل بیست و چهارم قانون اساسی اشاره کرد و گفت که قانون‌گذاران در آن دوره هم از اهمیت رسانه و آزادی مطبوعات باخبر بودند و به آن توجه کرده‌اند.

 

*در حاشیه این مراسم از سایت خبری و تحلیلی«روزنگاه» به مدیرمسوولی فرشاد نوروزپور رونمایی شد.

*مریم پاکزاد شهردار لولمان هم قرار بود به عنوان یکی از سخنرانان مراسم با حاضران سخن بگوید که به دلیل حضور نمایندگان مجلس در این شهر مجبور به ترک سالن در اواسط مراسم شد. گفتنی است برگزار کنندگان مراسم با ذکر این نکته که پاکزاد تنها شهردار زن گیلان و از معدود شهرداران زن کشور است، از او تجلیل کردند