فرانک پیشگر

نایب رییس کمیسیون بهداشت و محیط‌زیست شورای شهر رشت

روزنامه فرهیختگان در دومین شماره ویژه گیلان مبادرت به انتشار گزارش‌هایی درباره وضعیت نامطلوب دو رودخانه زرجوب و گوهررود رشت کرده بود که جای تقدیر و تشکر دارد. باید اشاره کرد که وضعیت محیط‌زیست ما نه‌ تنها در رشت که در بسیاری از مناطق ایران با چالش‌های عمیقی مواجه شده است.   درباره برنامه‌های موردنظر برای احیای دو رودخانه که شریانهای اصلی شهر رشت را تشکیل می دهند  در همان شماره توضیحاتی ارایه دادم و گفتم که با توجه به برنامه‌های آغازشده و در دست اقدام به زندگی دوباره این دو رود امیدوارم؛ اما مساله مهم دیگر این است که حواس ما یعنی شورای شهر و دیگر نهادهای مرتبط، NGO ها و رسانه‌ها باید به سراوان هم معطوف باشد که در همین نزدیکی مرکز استان، روزانه ۷۰۰ تن زباله تولید شده را به اجبار در خود جای می‌دهد. زباله‌هایی که به دلیل دفن غیراصولی در تمام سال‌های گذشته، باعث برهم خوردن اکوسیستم منطقه، نابودی ۱۸ هکتار از اراضی جنگلی و بحران جدی زیست‌محیطی، نه ‌فقط برای ساکنان منطقه سراوان، که برای رشت شده است.

پیش‌تر هم گفتم که همین دغدغه در شورای شهر باعث شد که در روزهای پایانی سال ۹۲، قراردادی با دانشگاه گیلان در خصوص مهار شیرابه این منطقه و جلوگیری از ورود آن به دو رودخانه زرجوب و گوهررود و همچنین نشت آن به آب‌های زیرزمینی منعقد شود.

با توجه به این‌که از سوی کارشناسان همواره تاکید می‌شود که در صورت دفن زباله در محلی با عمر بیشتر از سی سال، باید آب‌های زیرزمینی آن‌جا به صورت مستقیم پایش شود، قرار است در این مطالعه میزان آلودگی خاک و آب منطقه بررسی شود تا مشاهده کنیم آب‌های زیرزمینی و خاک این منطقه تا چه شعاع و یا چه عمقی آلوده ‌شده است؛ که اگر این آلودگی به آب‌های زیرزمینی سرایت کرده باشد صلاح در این است که این محل دفن زباله بسته و محل دفن جدیدی جانمایی شود.

هرچند سال‌هاست در کشورهای دیگر پساب‌ها را تصفیه کرده و به کمک آن آب‌های زیرزمینی را شارژ می‌کنند اما متاسفانه در کشور ما به این مهم توجهی نمی‌شود. در حالی که با توجه به بحث کم‌آبی جهانی و کمبود آب در ایران ما باید از معدود آب‌های زیرزمینی موجود برای آیندگان محافظت کرده تا هم به اتمام نرسد و هم آلوده نشود.

فعالیت دیگر مورد توجه در این مطالعه مدیریت شیرابه سراوان است تا از ورود آن به رودخانه گوهررود جلوگیری شود. اولین گام برای دستیابی به این مهم آن است که این شیرابه‌ها از روان آب‌های سطحی جدا شود که قرار است این کار با حفر کانال‌هایی در دو سمت این دره به موازات جویبار شیرابه انجام شود و در گام بعدی دو راهکار تحت بررسی است. یکی از راهکارها این است که شیرابه‌ها در خط‌القعر این محل در حوضچه‌هایی جمع‌آوری شود و از آن‌جا توسط لوله به بالای مرکز دفن پمپاژ شده و سپس بر سطح زباله‌ها پخش شود تا به این صورت فرآیند تبخیر بیشتری جهت رفع این معضل صورت گیرد. راهکار دیگر احداث تصفیه‌خانه شیرابه در پایین‌دست است که یکی از این دو گزینه با سنجش میزان دبی شیرابه و قیمت‌گذاری طرح اجرایی خواهد شد.

با این‌ همه ضمن آن‌که به شهروندان عزیز مرکز استان اطمینان می‌دهم یکی از دغدغه‌های مهم اعضای چهارمین دوره شورای شهر، پاک‌سازی محیط‌زیست به اغما رفته ما است، اما این مهم قطعا به ‌تنهایی و با مصوبات شورای شهر عملی نخواهد شد. در این راه ‌دست یاری به ‌سوی سمن‌های زیست‌محیطی، آموزش‌وپرورش و رسانه‌ها دراز می‌کنیم تا سبک زندگی سبز را با فرهنگ‌سازی و آموزش تفکیک از مبدا زباله، با کمک هم در میان شهروندان ترویج دهیم.

هرچند نمی‌توان پروژه‌های یادشده را در عرض یک یا دو سال به اتمام رساند، اما ما امیدواریم به احیای دوباره محیطی پاک برای زندگی در رشت؛ برای همین کمیسیون بهداشت و محیط‌زیست شورای شهر رشت به جز برنامه‌های مطالعاتی و عملیاتی، تلاش کرد بودجه ۵۵ میلیون تومانی بخش آموزش تفکیک از مبدا زباله در رشت را به ۲۷۰ میلیون تومان در سال ۹۳ افزایش دهد تا گام‌های ما برای تغییر محکم‌تر از پیش برداشته شود.