رضا رسولی

رییس کمیسیون حمل و نقل و ترافیک شورای شهر رشت

 

در ماده ۵۵ قانون شهرداری‌ها، وظیفه‌یی به‌طور مستقیم و مشخص در رابطه با اشتغال برای شهرداری‌ تعریف نشده اما از آن‌جایی که اقتصاد شهرداری و شهر به یکدیگر گره خورده است، می‌توان گفت شهرداری موظف است چارچوبی ایجاد کند و فرصت‌هایی را فراهم آورد تا مردم راحت‌تر زندگی کنند و بتوانند با انجام فعالیت‌های اقتصادی ایجاد اشتغال کنند. بنابراین یکی از وظایف مجموعه مدیریت شهری این است که فرصت‌ها را در شهر بشناسد و در راستای بارور شدن و بالفعل کردن ظرفیت‌های بالقوه گام بردارد.  وقتی بحث از درآمد پایدار می‌شود، باید گفت درآمد پایدار، مجموعه پتانسیل‌های درآمدی در حوزه شهری و شهرداری هستند که در طول زمان دچار تغییر شکل یا اضمحلال نمی‌شوند. بنابراین می‌توان درآمدهایی را که شهرداری از ساخت‌وساز کسب می‌کند در این دسته قرار داد. البته این برداشت اشتباه وجود دارد که عمر مفید ساختمان‌ها را پانزده سال می‌پندارند، در حالی‌که در برخی کشورها ساختما‌ن‌هایی با عمر دویست سال هم بازسازی می‌شوند. علت آن را می‌توان در دانش ما جست‌وجو کرد. یعنی باید بدانیم منابعی که طبیعت در اختیار ما قرار می‌دهد، محدود است و همیشه نمی‌توانیم به راحتی از آجر، سیمان، گچ، آهن و… استفاده کنیم و پس از ده سال آنها را دور بریزیم. بالاخره در جایی این سیکل به پایان خواهد رسید و طبیعتا بهترین راه ممکن استفاده بهینه از منابع طبیعی است. بالاخره هر شهری زمانی به ثبات در ساخت و ساز خواهد رسید و وقتی که به تعادل برسد، درآمد مستقیم زیادی از ساخت‌وساز برای شهرداری به وجود نمی‌آید. برای مثال شهر رشت، در یک دوره زمانی درآمد زیادی از کمیسیون ماده ۱۰۰ داشت که پیشینیان ما می‌توانستند از محل آن کارهایی اساسی برای رشت انجام دهند. اما سوال این است که آیا این درآمد، از توسعه شهر به دست آمده است؟ این کمیسیون برای تخلفات ساختمانی است. یعنی ما از تخلفات ساختمانی درآمدی کسب کرده و از آن برای جمع کردن زباله یا نهایتا ساخت چند پل استفاده کردیم. بنابراین کیفیت زندگی در شهر را به ازای ایجاد توسعه‌یی که پایدار هم نیست، از دست دادیم. ما باید دنبال منابع درآمدی باشیم که همزمان با ایجاد درآمد، در مسیر توسعه واقعی و پایدار شهر حرکت کند.

گردشگری یکی از همین پتانسیل‌ها و منابع قابل استفاده در رشت است. رشت به دلیل زیبایی طبیعی و همینطور زیبایی‌های کاربری، نظیر ساختمان‌های قدیمی، اماکن متبرکه و زیبایی‌های اجتماعی منحصربه‌فردی که در گیلان وجود دارد، پتانسیل با ارزشی در حوزه توسعه گردشگری دارد و از این راه می‌توان منابع درآمدی بسیار خوبی برای شهر ایجاد کرد. بنابراین اگر اقدامی منسجم و مطالعه‌ شده‌ در راستای توسعه گردشگری انجام دهیم، اماکن گردشگری را فعال کنیم و همچنین هتل‌ها، اقامتگاه‌ها و مراکز سیاحتی و تفریحی در شهر را توسعه دهیم، در نتیجه علاوه بر اشتغال که خروجی این روند خواهد بود، قطعا مردم هم می‌توانند از این چرخه اقتصادی بهره ببرند. شهرداری هم در سیستم مدیریت شهری می‌تواند به درآمدهای پایدار برسد. در واقع شهرداری می‌تواند با فعال کردن منابع درآمدی پایدار، به طور مستقیم بر روی اقتصاد شهر و به طور غیرمستقیم بر روی اشتغال جوانان تاثیرگذار باشد. اگرچه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری متولی اصلی بحث گردشگری است، اما اگر بخواهیم به رشت به عنوان قطب گردشگری نگاه کنیم، در شهر‌سازی، زیباسازی، انتخاب رنگ و عناصری‌ که استفاده می‌کنیم باید یک نگاه و پیوست گردشگری وجود داشته باشد. بنابراین شهرداری باید در سیاست‌گذاری‌های خود، جذابیت‌های گردشگری را ایجاد و سپس سازمان گردشگری از آن بهره‌برداری ‌کند. بنابراین با این نگاه و هماهنگی کامل و احترامی که برای حوزه تخصصی سازمان گردشگری قائل هستیم، اخیرا طرحی با عنوان «الزام شهرداری به تشکیل دفتر توسعه گردشگری» به شورا ارایه کردم که با توجه به این مساله ‌که شهرداری عملا تمام امکانات شهری را در اختیار دارد و می‌تواند به نهادهای دیگر کمک کند، این طرح اهداف مختلفی خواهد داشت که بخشی از آن، سیاست‌گذاری در راستای افزایش جذابیت‌های گردشگری شهر است. همچنین احیای پتانسیل‌هایی مثل تالاب عینک و رودخانه‌های شهر رشت که متاسفانه دچارکم‌توجهی و کم‌مهری قرار گرفته‌اند و البته اخیرا عزم و اراده‌یی خوب برای حل این مشکلات به وجود آمده است. نظیر این طرح در اصفهان آغاز شده است و امیدوارم بتوانیم در رشت نیز آن را عملی کنیم.

*طرح مذکور در دفتر نشریه موجود است