karamdoostبهروز کرمدوست

معاون فنی تولید شرکت سهامی جنگل شفارود

جنگل‌های تالش با مساحتی بیش از یک سوم ۵۶۵ هزار هکتاری جنگل‌های گیلان، با استناد به مدارک موجود و مستدل، کهن‌ترین جنگل‌های دنیا هستند و بیش از ۶۰ میلیون سال از عمر آنها می‌گذرد. البته کهنسال‌ترین جنگل دنیا بودن، تنها ویژگی منحصر به فرد جنگل‌های تالش نیست، بلکه این جنگل‌ها در نوع خود بی‌بدیل بوده و نظیر آن را در هیچ جای جهان نمی‌توان یافت. متخصصان زمین شناسی نوار جنگلی جنوب دریای خزر را که بر دامنه‌های رشته کوه البرز کشیده شده است، محصول لطف طبیعت به مردم ایران می‌دانند. معمولا کشورهایی که در عرض جغرافیایی ۴۵-۱۵ درجه قرار دارند، جزو کشورهای خشک و بیابانی اند. ایران، امارات متحده عربی و عربستان نمونه بارز این مساله هستند. دریای خزر و همچنین رشته کوه‌های البرز، منطقه تالش را داری چنین تنوع منحصر به فرد آب و هوایی در جهان کرده است و نوار جنگلی تالش هم یکی از این مناطق بی نظیر دنیاست. بنابر گزارش سازمان‌‌های بین‌المللی، میزان بارندگی در این منطقه ۲۰۰۰ میلیمتر در سال است و همین موضوع موجب رشد و رونق جنگل‌های هیرکانی شده است. جنگل‌هایی که می‌تواند نقطه اتکای توریسم و اکوتوریسم باشد اما نیست. این جنگل‌ها مخصوصا جنگل‌های طبیعی و بکری چون راشستان اسالم که شهرت جهانی دارد در مجاورت دریای خزر یکی از بی‌نظیر‌ترین نقاط دیدنی و تفریحی دنیا را به وجود آورده است با این همه ما همچنان با بی اعتنایی به این نعمت خدادادی در فکر منفعت‌های کوتاه مدت خود هستیم. بیش از ده درصد چوب مورد نیاز کشور از جنگل‌های تالش تامین می شود و در سال قبل از این جنگل‌ها بیش از ۵۰ هزار متر معکب چوب‌، برداشت مجاز به مصرف داخلی رسیده است. افزون بر تامین نیازهای چوبی کشور، یکی از پر جاذبه‌ترین نقاط اکوتوریستی دنیا، جنگل‌های تالش می‌باشد. این جنگل‌ها علاوه بر فراهم آوردن چشم انداز و مناظر بدیع و بی نظیر جهانی برای گردشگران دارای تنوع زیست محیطی قابل توجهی هستند. برخی از آمارهای کارشناسان حاکی است که در ۴۰ سال گذشته بیش از ۲۲ درصد از جنگل‌های تالش از بین رفته و تبدیل به زمین‌های زراعی، چراگاه و یا مناطق مسکونی شده است. با این همه کارشناسان برای این نقطه متفق القول هستند که علت اصلی از بین رفتن ۲۲ در صد جنگل‌های تالش در ۴۰ سال گذشته توسعه نیافتگی اقتصاد منطقه بوده است. به خاطر این که در این مدت امکانات اقتصادی منطقه به تناسب افزایش ناگهانی جمعیت آن توسعه نیافته است. این امر موجب افزایش بیکاری و روی آوردن جمعیت به جنگل شده است و با گذشت زمان جنگل‌ها توسط دامداران ،جنگل نشینان و قاچاقچیان چوب و … تخریب شده‌اند . رشد کند اقتصادی موجب محدودیت در معیشت، تولید محصولات و افزایش تقاضا برای تبدیل اراضی جنگلی، مرتعی و در نتیجه کاربری ناپایدار اراضی می‌شود. جنگل زدایی و مرتع زدایی در مناطقی اتفاق می‌افتد که تقاضا برای انرژی و اراضی کشاورزی بالاست که این روند موجب بروز اختلالات نظیر کاهش بازدهی اراضی، تغییر اقلیم و نابودی جبران ناپذیر تنوع زیستی می‌شود از طرفی خشکسالی و بحران آب در جهان و خاورمیانه نگران‌کننده و تهدیدی جدی ضد جنگل‌های کشور است به طوری که کارشناسان منابع طبیعی و دیپلماسی اعتقاد دارند که جنگ آینده برای آب خواهد بود، بحران آب به شدت امنیت غذایی و اکولوژیک منطقه را تهدید می‌کند. منطقه ما نیز در مرحله تنش مزمن کم آبی بوده و از این قاعده مستثنی نیست‌. در نتیجه بدون داشتن برنامه‌ای که ظرفیت‌های منطقه را سهمیه بندی  و محور فعالیتهای اقتصادی در هر منطقه را مشخص سازد‌، نمی‌توان امیدوار به حفظ منابع جنگلی بی نظیر تالش بود این نظریه و تفکری است که اکثر کارشناسان منابع طبیعی به آن اعتقاد راسخ دارند. اما آیا در عالم واقع چنین اتفاقی ممکن است رخ بدهد؟ به نظر می رسد تنها راه نجات جنگل‌های تالش ایجاد صنعت اکوتوریسم باشد اما صنعتی که مبنای تاسیس و توسعه آن برنامه ریزی طرح آمایش سرزمین (land use) و استفاده از تمام استعداد های حوزه آبخیز جنگلی با هدف کاهش برداشت‌های غیر مجاز از جنگل‌ها و ایجاد اشتغال سازگار با طبیعت‌، نظیر برنامه‌ریزی روی فعالیت‌های اکوتوریسم صنایع جانبی چوبی‌، زنبور داری، پرورش آبزیان، پرورش قارچ، طرح‌های مرتع‌داری، جنگل بکر، جنگل تجاری با توجه به ارزش‌یابی و قابلیت هر منطقه باشد. شایان ذکر است با توجه به نقش جنگل‌های تالش در حفاظت آب و خاک، تنوع زیستی و لزوم توجه جدی به این منابع در برنامه‌ریزی‌های توسعه منطقه‌ای، لازم است طرح مذکور در قالب برنامه ششم توسعه کشور برای این منطقه با تاکید بر اولویت حفاظت و توسعه جنگل‌ها به اجرا در آید. با گسترش صنایع متناسب با موقعیت منطقه، تعداد کثیری از جوانان بیکار از جنگل به صنعت روی می آورند و دیگر نیازی به از بین بردن جنگل‌ها برای توسعه مراتع و باغ ها نیست. ضمن این که بسیاری از قاچاقچیان چوب از سر ناچاری و نداری تن به این کار می دهند. در نتیجه می توان با برنامه‌ریزی صحیح و از طریق گسترش و رونق صنعت اکوتوریسم به عنوان صنعتی پاک، غیر آلاینده و سازگار با محیط زیست در آمدی صدها برابر بیشتر از آن چه متصور است از این جنگل‌ها به دست آورد. لازم به ذکر است در دهه‌های اخیر صنعت اکوتوریسم در جهان از لحاظ در آمد از رتبه دهم به رتبه سوم بعد از صنعت خودروسازی و نفت ارتقاء پیدا کرده است. به دلیل عظمت و ارزنده‌ بودن جنگل‌های تالش تهیه طرح جامع برای توسعه صنعت گردشگری و سرمایه‌گذاری بدون ایجاد اختلال و آسیب به سواحل و جنگل‌ها ضروری بوده بیشتر به این دلیل که ایران سالیانه میلیون‌ها گردشگر به کشورهای مختلف اعزام می‌کند، بی آن که حتی یک دهم از این تعداد سفر از سوی آن ها به ایران صورت پذیرد. از این رو محور قرار دادن اکوتوریسم و آمایش سر زمین در تالش، گذشته از آن که چندان با تنگناهای سیاسی و اجتماعی مواجه نیست اصولا انطباق بیشتری با جاذبه‌های توریستی و اکولوژیک تالش دارد که در صورت برنامه‌ریزی مدون با مدیریت علمی و رهیافت همه سونگر( holestic approach ) می توان هر سال از این طریق درآمد قابل توجهی را نصیب منطقه کرد، به طوری که در نهایت باعث توسعه پایدار متوازن و همه جانبه منطقه، حفاظت جنگل‌ها، اشتغال، دلگرمی و امید، محرومیت زدایی و توزیع عادلانه ثروت در بین حاشیه‌نشینان جنگل و افراد محلی خواهد شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*
نشانی وبسایت