جلال جلالی زاده

استاد دانشگاه و نماینده اسبق مجلس

با توجه به نقش تاثیرگذار رسانه‌ها در آگاهی بخشی به شهروندان جامعه نسبت به حقوق خود و با در نظر گرفتن این‌که با افزایش سطح سواد افراد در جامعه و افزایش ضریب دسترسی به رسانه‌ها جهت آگاهی‌ و دریافت اطلاعات و اخبار لازم و مورد‌نیاز، ارتباط میان رسانه و جامعه همواره وجود دارد، بنابراین نمی‌توان نقش رسانه‌ها را در تاثیرگذاری بر افکار عمومی نادیده گرفت. از طرفی می‌دانیم که جامعه از گروه‌های کوچک‌‌تری تشکیل شده است که هر کدام دغدغه‌ها و اخبار و اطلاعاتی دارند، پس به ناچار رسانه‌ها و اقلیت‌ها و گروه‌های کوچک‌تر در جامعه باید به یکدیگر توجه کنند.

در ایران و برخی کشور‌های منطقه، میزان این ارتباط و توجه، به تناسب میزان توجه و نوع رفتار دولت‌ها با مساله اقلیت‌ها متفاوت بوده است. البته نباید فراموش کنیم که اقوام هم حق دارند از اصل خدشه‌ناپذیر آزادی بیان بهره ببرند و یا از حقوقی نظیر داشتن نماینده در دولت یا مجلس بهره‌مند باشند.

از این نظر باید گفت هرچه‌ آزادی بیان بیشتر و فضای مطبوعات و رسانه‌ها پویاتر و فعال‌تر باشد تا بتوانند مشکلات و دغدغه‌های اقوام را مطرح بکنند، مطمئنا وضع آنها بهتر خواهد شد و بدبینی‌ها و توهم‌ توطئه‌یی که متاسفانه از جانب بعضی گروه‌های سیاسی نسبت به اقوام وجود دارد هم برطرف خواهد شد.

می‌دانیم وظیفه هر حکومت، نگاه یکسان به همه افراد یک کشور است تا بتواند خوشبختی، سعادت، عدالت و برابری را برای همه شهروندان فراهم کند. از طرفی با توجه به نقش نظارتی مطبوعات بر عملکرد مسوولین و مقامات در مناطق مختلف، به نظر می‌رسد رسانه‌های محلی می‌توانند ابزاری مهم برای اجرای دموکراسی باشند. به عبارت دیگر از این راه است که اقوام و دیگر اقلیت‌ها احساس می‌کنند که مورد تبعیض قرار نمی‌گیرند و می‌توانند از نیازهای بنیادین خود دفاع کنند و دولت هم می‌تواند برنامه‌هایش را جهت دفاع از مشارکت اقلیت‌‌ها در تعیین سرنوشت خود اجرایی کند. همچنین نوعی مسوولیت اخلاقی میان مردم و مسوولین ایجاد می‌شود تا هرچه بیشتر در ارتباط با توسعه انسانی متقابل، ترویج ارزش‌های اخلاقی، رعایت حقوق و احترام به یکدیگر تلاش و زمینه را فراهم بکنند.

اگر مطبوعات را به سه دسته جهانی، کشوری و محلی تقسیم کنیم، باید گفت نشریات محلی به این دلیل که توسط نویسندگان و روزنامه‌نگاران هر منطقه جغرافیایی تهیه و اداره می‌شود، بیشتر و عمیق‌تر نسبت به مشکلات آن منطقه مطلع هستند و بی‌شک رسانه‌های محلی می‌توانند در کم کردن فاصله دولت و اقلیت‌ها، بیان مشکلات و تجویز نسخه برای درمان کاستی‌ها موثرتر از دیگر نشریات باشند.

بنابراین رسانه‌های محلی هم می‌توانند حس شهروند درجه دوم بودن را برای اقلیت‌ها و اقوام از بین ببرند و هم به تعمیق برابری سیاسی در مناطق مختلف کمک کنند تا اقلیت‌ها بتوانند در روند فعالیت‌های سیاسی کلان و کشوری مشارکت و از پتانسیل خود استفاده کنند.

رسانه‌ها در این رابطه باید منصفانه به بیان حقایق بپردازند و مشکلات و نارسایی‌ها را با هدف مداوا و بهبود مطرح بکنند و هدفشان از پرداختن به مساله اقلیت‌ها با نیت تحریک و دشمنی نباشد.

در مقطع کنونی، به طور کلی مطبوعات باید با نگاه انسانی و همراه با عشق، احترام، وفاق و صلح به افراد جامعه نگاه کنند و زمینه و فرصت آزادی انتخاب، پیگیری ارزش‌ها و باور‌های دیگران را فراهم کنند. همچنین جدای از مساله اقوام مطبوعات باید بتوانند در سطح محلی با استفاده از عده‌ی زیاد افراد تحصیل‌کرده در مناطق مختلف، پوششی حمایتی برای افراد جامعه فراهم کنند. مهم‌تر از همه با زدودن بدبینی‌های حاصل از اشتباهات و رفتار‌های غلط قبلی، بتوانند زمینه نزدیک شدن دل‌ها و وفاق ملی میان اقوام، اقلیت‌ها و دولت را فراهم کنند.