مجید یوسفی

روزنامه نگار

طی سال‌های گذشته وقتی وفور اطلاعات و شبکه‌های ارتباطی به انتشار گسترده اطلاعات منجر شد بسیاری از مطبوعات محلی به تأسی از آن، همان اخباری را منتشر می‌کردند که پیش از آن، از سوی رسانه‌های مرکز و خبرگزاری‌های ملی و فراملی منتشر شده بود. این یکی از خطاهای استراتژیک رسانه‌های محلی بود. حال آنکه، مخاطبان ملی و محلی هیچکدام اخبار غیربومی خود را از طریق رسانه‌های محلی دنبال نمی‌کنند. اغلب فعالان و مخاطبان رسانه‌ها، از رسانه‌های محلی انتظار دارند که موضوعاتی را پوشش دهد که در گستره همان جغرافیاست. مخاطبان غیربومی، تشنه اطلاعات و اخبار مهمی هستند که از منابع بومی همان منطقه منتشر می شود.

از سوی دیگر، رسانه‌های محلی برای غنی‌سازی منابع و محتوای اخبار و گزارش‌ها سعی می‌کنند بخشی از فعالانی را به خود جذب نمایند که کم و بیش در مرکز فعالیت نموده و آشکارا دل‌مشغولی‌های غیرمحلی دارند. حال آنکه، استفاده از صاحبان اندیشه و فعالان اجتماعی، سیاسی و فرهنگی منطقه -هرچند دشوار و گاه ناممکن- دست کم به بومی و عینی شدن محتوا کمک جدی خواهد کرد.

بارها برای پوشش موضوعات و تحلیل‌های کمی جدی‌تر، رسانه‌های محلی مبادرت به فعال کردن منتقدین و مفسرین پایتخت نمودند که در بهترین حالت، نقطه نظرات بسیار درخشانی را ارائه داده که از قضا مشکلی از جامعه پیرامونی مرتفع نمی‌کند.

نوع و نحوه ارتباط رسانه‌های محلی با نهاد دولت، بنا به آنچه که جبران بخشی از نیازهای مالی گفته می‌شود باید متحول و کارآمد شود. یکی از فرایندهای دشوار این دگرگونی، دوره نسبتا طولانی اعتمادسازی بین رسانه‌ها و منابع دولتی است. منابع دولتی عمدتا به رسانه‌ها اعتماد ندارند، چون رسانه‌ها -خصوصا بومی- برای انتشار اخبار و رویدادها، دقت و خویشتن‌داری‌های لازم را به‌خرج نمی‌دهند. امری که در ادبیات رسانه‌ها به منزله قربانی شدن عنصر دقت به نسبت عنصر سرعت از آن یاد می شود.

انتشار سهوی یا عامدانه برخی از اطلاعات افشاگرانه دولتمردان، طی چند دهه اخیر برخی از مقامات دولتی را از پشت میزهایشان به بیرون از دولت و حتی به پشت میله‌های زندان کشانده است. اما باید بپذیریم که شریان اصلی اطلاعات -درست یا نادرست- در کانون محافل دولت رقم می خورد. بنابراین تا زمانی که دولت به انتشار آزادانه اطلاعات دست نزند رویداد امیدوار کننده‌ای در فرایند توسعه ایجاد نخواهد شد. از همین رو، انتشار آزادانه اطلاعات نیازمند اعتماد و اطمینان به رسانه‌ها و البته مدیریت صحیح آن هاست. کالبدشکافی کارشناسانه رویدادها، تحلیل واقع بینانه و خویشتن دارانه رسانه‌ها می‌تواند به تدریج زمان طولانی اعتماد سازی را کوتاه کند. چینش ماهرانه اطلاعات و تولید اخبار صحیح و منصفانه می‌تواند به گشایش ضلع دیگری از این پیچیدگی یاری رساند.

بخش دیگری که باید به الگویی رسانه‌ای در روزنامه نگاری محلی مبدل شود «پروژه ای کردن» برخی از رویدادها و گره‌های کلان محلی است که با گزارش دقیق و کاوشگرانه رسانه‌ها می‌تواند به اعتبار‌بخشی رسانه‌ها منجر شود. در «پروژه‌ای کردن» برخی از رویدادهای خطیر آن‌هم در محدوده زمان مشخصی می‌توان دست‌کم به نتایج محسوسی دست یافت. ماجرای آزادی و تهیه دیه سمیه و بازداشت اعضای قبلی شورای شهر رشت، آلودگی هوای شهر اهواز، تجاوز به عنف گروهی در خمینی شهر از جمله پروژه‌هایی بود که مطبوعات محلی و کمی بعد رسانه های ملی در انعکاس صحیح و دقیق اخبار آن نقش قابل توجه‌ای داشتند.

بنابراین، رسانه‌های محلی باید همه توان خود را در کادرسازی نیروهای خویش، اعتمادسازی منابع دولتی و استفاده بهینه در بهره گیری از نیروهای متخصص و کارآزموده بومی، جایگاه خود را -نسبت به آنچه که هم اینک به چشم می خورد- ارتقاء دهند.