نگار اصغری

رضا قوامی‌پور متولد ۹ دی ۱۳۷۱، دانشجوی مهندسی برق الکترونیک و عضو مرکز تحقیقات مکاترونیک دانشگاه آزاد اسلامی قزوین. اصالتا اهل کومله از توابع شهرستان لنگرود و مدت ۱۰ سال است که در رشت زندگی می‌کند. برگزیده جشنواره خوارزمی و مخترع هواپیمای بدون سرنشین خورشیدی، از مشکلات و نبود حمایت‌های مالی از مخترعین می‌گوید و امیدوار است پدیده فرار مغزها تبدیل به عملیات نجات مغزها شود.

 

 چه زمانی احساس کردید که به دانش روباتیک علاقه دارید؟

نخستین فعالیت علمی من برمی‌گردد به دوران دبیرستان که با تماشای مسابقات رباتیک آزاد گیلان بسیار به این رشته علاقه‌مند شدم. بنابراین تیمی را در دبیرستان شاهد تشکیل داده و بر روی ربات مسیریاب و فوتبالیست دانش‌آموزی کار کردیم. اولین ربات ما با هزینه شخصی ساخته شد که در مسابقات رباتیک آزاد گیلان و اولین حضور خود مقام چهارم را به دست آورد. پس از آن ما با ربات فوتبالیست که با حمایت بنیاد شهید و ایثارگران استان گیلان طراحی و پیاده‌سازی شده بود، در مسابقات ملی رباتیک خوارزمی شرکت کرده و برگزیده استانی شدیم و علی‌رغم میل باطنی برخی از مسوولان وقت، به مرحله کشوری در دانشگاه امیرکبیر راه یافتیم. اما به دلیل عدم حضور یکی از اعضای تیم، مجوز بازی در زمین را به ما ندادند و زحمات هشت ماه تلاش به همین راحتی از دست رفت. جالب این‌جاست با میانجی‌گری همان مسوولان، این موضوع به راحتی قابل حل بود اما هیچ تلاشی در این رابطه نکردند.

  در مدرسه جزو شاگرد اول‌ها بودید؟

یادم هست تا اول دبیرستان همیشه شاگرد اول بودم اما کم‌کم علاقه‌ام به اختراعات و کارهای علمی به نسبت بیشتر شد. اصولا تک بعدی و تئوری محور بودن سیستم آموزشی برای من چندان خوشایند نبود و نیست. با این اوصاف هیچ موقع از درس غافل نشدم.

اولین روباتی که ساختید چه بود و در مسابقه‌ای هم شرکت کرد؟

روبات مسیریاب -Line Follower- که در مسابقات آزاد رباتیک گیلان مقام چهارم را به‌دست آوردیم. بعد از آن ربات فوتبالیست دانش‌آموزی -Junior- را ساختیم که منتخب استان گیلان شد و در جشنواره فکر برتر نیز که در پارک علم و فناوری گیلان برگزار شد، مقام سوم کسب کرد. بعد از ورود به دانشگاه نیز در تیم‌های تحقیقاتی ربات انسان‌نما، ربات خانگی و میکرو ماهواره -کَن سَت- مشغول به فعالیت شدم.

 شما جزو تیم آریان دانشگاه آزاد اسلامی قزوین بودید که در مسابقات بین‌المللی کن‌ست مقام نخست را به خودش اختصاص داد. در رابطه با این مسابقات برایمان بیشتر توضیح می‌دهید؟ آیا سطح مسابقات قابل قبول بود؟

کن ست به معنای میکروماهواره است. هدف این مسابقات که برگزارکننده آن سازمان فضایی ایران و پژوهشکده فضانوردی است، شبیه‌سازی ماموریت‌های ماهواره‌های فضایی است. این میکروماهواره‌ها در ابعاد یک قوطی نوشابه هستند که قابلیت‌های بسیاری نظیر تصویربرداری، اندازه‌گیری علائم محیطی نظیر اکسیژن، فشار، دی‌اکسید کربن و … دارند. سپس این اطلاعات را با استفاده از سیستم فرستنده و گیرنده به ایستگاه زمینی که یک لپ‌تاپ با نرم‌افزار اختصاصی است، می‌فرستیم و اطلاعات را تحلیل می‌کنیم. مسابقات در سه مرحله پوستر و طراحی اولیه، ماموریت و گزارش پس از عملیات است که هر مرحله امتیاز جداگانه‌ای دارد. گزارش پس از عملیات من در قالب تیم آریان دانشگاه آزاد قزوین از نظر داوران سازمان فضایی ایران، بالاترین امتیاز سطح مسابقات -۱۴۵٫۵ از ۱۵۰- را دریافت کرد و ما توانستیم از میان دانشگاه‌هایی نظیر صنعتی اصفهان، علوم و تحقیقات‌، دانشگاه قاهره و … مقام اول و گواهینامه رسمی از سازمان فضایی ایران دریافت کنیم. امسال برخلاف ادوار گذشته مسابقات در سطح بین‌المللی برگزار شده بود و تیم‌هایی از مصر و ترکیه نیز در مسابقات حضور داشتند. از نکات جالب مسابقات ایجاد روابط علمی با اعضای تیم مصری بود که در حال مذاکره برای امضای تفاهم‌نامه همکاری بین دانشگاه قاهره و دانشگاه آزاد هستیم.

  در جشنواره اختراعات ژنو برای هواپیمای بدون سرنشین خورشیدی مقام دوم را کسب کردید. چطور شد به فکر ساخت پهباد خورشیدی افتادید؟

می‌دانیم که خورشید یک نعمت الهی است و انرژی خورشید یک انرژی تجدیدپذیر و بی‌پایان. ما همواره با مشکل سوخت برای ماشین‌آلات و وسایط حمل‌و‌نقل مواجه هستیم. انرژی خورشید علاوه بر پاک بودنش، رایگان و بی‌پایان نیز هست. شاهد بودیم که هواپیماهای بدون سرنشین زیادی ساخته می‌شوند اما از لحاظ مداومت پروازی دچار مشکل هستند. لذا به‌اتفاق دوست عزیزم رضا کاسی‌پور که دانشجوی مکانیک هستند، به این فکر افتادیم پهپادی طراحی کنیم که با استفاده از نوع خاصی از سلول‌های خورشیدی پربازده، مداومت پروازی پهپادها را افزایش دهیم که به این موفقیت دست یافتیم و توانستیم این دانش را بومی کنیم.

 چقدر برایتان هزینه داشت و از جایی کمک مالی دریافت کردید؟

هزینه ساخت نمونه اول پهپاد را دانشگاه تقبل کرد، اما ما هم اکنون برای توسعه‌اش با مشکلات مالی مواجه هستیم. چراکه فناوری ساخت سلول‌های انعطاف‌پذیر و پربازده در ایران موجود نیست و ما مجبور هستیم که این سلول‌ها را از آلمان وارد کنیم که هزینه زیادی دارد.مسابقات اختراعات ژنو را نیز با حمایت بانک کشاورزی شرکت کردیم که هزینه‌های سفر، ساخت ماکت و اقامت در کشور سوییس را شامل می‌شد.

 مسوولین یا حتی اسپانسر دیگری برای کمک اقدام نکردند؟

یکی از دغدغه‌های ما مخترعان، همیشه کم لطفی برخی مسوولان به این حوزه بوده است. شاید برای پیدا کردن اسپانسر برای شرکت در معتبرترین جشنواره اختراعات دنیا، ما به ده‌ها سازمان و ارگان دولتی مراجعه کرده یا نامه کتبی نوشتیم اما تنها بانک کشاورزی بود که حسن‌نیت خود را به نخبگان علمی کشور نشان داد و از ما حمایت کرد. با توجه به بیانات رهبر معظم انقلاب نباید بگذاریم حرکت پرشتاب علمی کشور از دور بیفتد. چراکه جوانان ایرانی همیشه نشان دادند اگر خودشان را باور کنند بدون شک می‌توانند بر روی قله‌های پیشرفت علمی دنیا با اقتدار بایستند. همان‌طور که در عرصه‌های مختلف شاهد بودیم و هستیم، به‌طور مثال تیم خودروی خورشیدی دانشگاه ما که هم اکنون در آمریکا حضور دارد، در کنار دانشگاه‌های بزرگی نظیر ام‌آی‌تی، میشیگان و … خوش درخشیده است.

 برای ادامه راه با چه مشکلاتی روبه‌رو هستید؟

برای یک مخترع همه‌چیز مشکلات مالی نیست، گاهی آرامش و نداشتن دغدغه فکری تمام نیازهای ما را برطرف می‌کند، کما‌ این‌که خیلی از مواقع مشکلات مالی باعث ایجاد این دغدغه‌های فکری است. برای مثال خود من برای شهریه دانشگاهم ساعت‌ها پشت لپ‌تاپ می‌نشینم و از طریق درآمد حاصل از طراحی سایت و پروژه‌های وب، هزینه‌های دانشگاهم را پرداخت می‌کنم. ما هیچ حقوقی از هیچ ارگانی نداریم و ناچار هستیم با فعالیت‌های این‌چنینی درآمد کسب کنیم. علاوه بر مشکلات مالی، دغدغه خدمت سربازی و ادامه تحصیل نیز هست که انتظار داریم مسوولان نگاه ویژه‌ای به مخترعان و دانشجویانی که اکثر وقت خود را در مراکز تحقیقاتی می‌گذرانند، داشته باشند.

 در حال حاضر به فکر اختراع جدیدی هستید؟

بله، بعد از جشنواره اختراعات ژنو که با یاری خدا توانستیم مدال نقره و دیپلم افتخار دریافت کنیم، از ما برای مسابقات بعدی در کشور آلمان و اسپانیا دعوت شد. چند طرح جدید داریم که این روزها روی آن‌ها تمرکز کرده‌ایم، انشاالله اگر حمایت کنند در این مسابقات که در آبان ماه در شهر نورنبرگ برگزار می‌شود، شرکت خواهیم کرد.علاوه بر این به فکر تجاری‌ سازی اختراعات نیز هستیم. با توجه به نام‌گذاری امسال به‌عنوان سال اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی، بحث اقتصاد دانش‌بنیان و عدم اتکا و وابستگی ما به دانش غربی بسیار برایمان حائز اهمیت است. انشاالله به زودی یک شرکت دانش‌بنیان به ثبت می‌رسانیم که از دانشجویان فعال برای ایجاد یک کانال قوی بین دانش و اقتصاد، استفاده خواهیم کرد.

 و در پایان ما گوش می‌شویم برای شنیدن صحبت‌های یک مخترع جوان:

ایران همیشه مهد تمدن و دانش بوده است و ما دانشمندان زیادی نظیر پروفسور سمیعی، پروفسور رضا که اتفاقا گیلانی هم هستند و بسیاری دیگر را به دنیا عرضه کردیم که شاید حتی اسم خیلی‌های دیگر از آن‌ها را تاکنون نشنیده باشیم. اما متاسفانه مدت‌هاست که گرفتار پدیده فرار مغزها هستیم، نگرانی من به‌عنوان عضو کوچکی از جامعه علمی کشور، از این بابت است که هم اکنون شاهدیم که پدیده «فرار مغزها» ، جای خودش را به پدیده «فراری دادن مغزها» داده است. در مسابقات اخیر که حضور داشتیم پیشنهاد‌های متعددی از طرف کشورهای مختلف نظیر دانشگاه پلی‌تکنیک هنگ‌کنگ برای بورس تحصیلی یا سازمان هواپیمایی قطر برای خرید طرحمان مطرح شد، اما من دوست دارم در وطن خودم بمانم و پیشرفت کنم.

امیدوارم که با توجه مسوولان و تصمیم‌سازان مربوطه، شاهد «نجات مغزها» و کسب موفقیت‌های بیشتر توسط جوانان این مرز و بوم باشیم.